Hapkracht

Voeden is opvoeden

Harm — Mon, 12 Oct 2026 16:06:35 +0000

Steeds meer scholen in Nederland bieden kinderen een lunch aan. Maar hoe zorg je dat die lunch ook echt gezond is, dat ouders meedoen en dat het geld goed terechtkomt? In Zuid-Limburg werken ze daar al tien jaar aan. Wij leren graag van zulke voorbeelden en gaan daarom in gesprek met de mensen die het dagelijks doen. Deze keer met Marlou van GGD Zuid-Limburg. Ze is betrokken en duidelijk, want zonder heldere afspraken houd je van een gezonde lunch al snel weinig over. Haar doel is simpel: dat steeds meer kinderen gezond opgroeien.

Een andere schooldag

Het begon in 2015 in Parkstad, de regio rond Heerlen en Kerkrade. Schoolbestuur Movare en de Universiteit Maastricht zagen daar grote achterstanden bij kinderen, ook in gezondheid. Ze besloten het anders te doen. Kinderen krijgen op school een gezonde lunch en bewegen minimaal drie keer per week een uur extra. Om daar tijd voor te maken, is de schooldag bij veel scholen een half uur langer. “Met een half uur of drie kwartier middagpauze heb je heel weinig tijd om te eten en te bewegen.”

Het werkt. De Universiteit Maastricht volgde de eerste scholen vier jaar lang. Kinderen gingen gezonder eten en kregen een gezonder gewicht, en later bleken ook hun leerprestaties vooruit te gaan. De aanpak heet vanaf het begin De Gezonde Basisschool van de Toekomst. Inmiddels doen in Limburg meer dan veertig scholen mee, en landelijk maken al tachtig gemeenten werk van de kernelementen van de aanpak.

De GGD haakte na de opstart van het project aan, en daarmee Marlou. Op scholen staat ze bekend als iemand die duidelijk is over de lunch. Hoe ze haar noemen, maakt haar niet uit. “Als jullie mijn boodschap maar onthouden.”

De GGD heeft in Zuid-Limburg een brede taak richting scholen. Vanuit die basistaak kan ze elke school helpen met gezondheidsthema’s, of het nu gaat om water drinken of om pesten, ook zonder dat de school daar landelijke subsidie voor krijgt. Zo hebben de gemeenten het met de GGD afgesproken. Daar komt bij dat de Gezonde School, bijna alle JOGG-regisseurs en de Gezonde Basisschool van de Toekomst bij de GGD zelf zijn ondergebracht, en dat alle gemeenten in de regio JOGG-gemeente zijn. “Dus we hebben hele korte lijntjes. En dat is op heel veel plekken wel anders.” Voor de deelnemende scholen is Marlou het vaste aanspreekpunt: ze brengt de scholen periodiek samen en ze kunnen haar altijd mailen als iets niet loopt.

“Met gemeenschapsgeld iets doen wat niet goed is voor kinderen. Dat kan toch niet?”

Duidelijke afspraken, zonder iemand kwijt te raken

Over de vraag wat een gezonde lunch precies is, valt te discussiëren. Samen met het Voedingscentrum koos Marlou voor een heldere regel: 80 procent van wat op tafel staat is gezond, 20 procent valt niet in de Schijf van Vijf. Zo blijft er ruimte voor bijvoorbeeld een plakje vleeswaren of beleg met minder suiker, terwijl de basis goed is. In Utrecht is bewust een andere keuze gemaakt: daar zit geen vlees in de maaltijd. Wat in Limburg altijd goed gaat, is de wrapdag op donderdag. Die gaan er bij de kinderen in als koek.

Aan die 80/20 houdt ze vast, want de goede resultaten zijn precies onder die voorwaarden behaald. “Als scholen op dinsdag gewoon hagelslag en chocoladepasta doen, krijg je andere resultaten. En over tien jaar zeggen ze dan: dat project werkte niet.”

Tegelijk waakt ze ervoor dat de lat te hoog komt te liggen. De normen worden steeds strenger, terwijl ouders in Limburg op veel plekken meebetalen aan het overblijven. Zuid-Limburg geldt als het voorbeeld voor heel Nederland, maar een voorbeeld heeft wel volgers nodig. “Als ik te veel aanpas, heb ik een vlaggenschip, maar geen matrozen. En dat werkt niet.”

Ouders vooraf meenemen

In tien jaar tijd is dat haar belangrijkste les geworden. “Neem ouders en school vooraf mee. Op scholen waar je dat niet doet, zit je altijd in discussies.” Daarom begint het altijd met een gesprek met het team, dat ze samen met Marc Hendriks, kwartiermaker voor de provincie Limburg, voert. Daarna volgen een vragenlijst voor ouders en een ouderavond. De meeste ouders willen het graag.

Ouders die twijfelen, zijn meestal bang dat hun kind niets eet. “Voeden is opvoeden”, zegt Marlou. Een kind dat alleen witbrood met chocoladepasta gewend is, kan ook leren om iets anders te eten. Met die ouders gaat ze zelf in gesprek, samen met iemand van school. Zo blijft de relatie tussen ouders en school goed. Samen zoeken ze een oplossing: een schriftje dat heen en weer gaat, producten mee naar huis om rustig te proeven, of toch eigen brood, als het maar gezond is. Het gaat om een paar ouders per school. “Ik ben er nog nooit niet uitgekomen.”

Klein beginnen mag

Een gezonde lunch alleen is niet genoeg. Scholen die volledig meedoen, werken ook aan bewegen, voedingslessen en welbevinden. Daar horen afspraken bij over trakteren, verjaardagen en water drinken. “Je kunt heel veel les geven, maar dan moet je ook kijken: wat doe je als kinderen jarig zijn?”

Niet elke school is klaar voor het hele pakket. Dan kan het ook kleiner: eerst groente en fruit in de klas, of één gezonde toevoeging aan de lunch die kinderen al meenemen, zoals yoghurt met fruit. “Dan maak je de drempel lager.” Een school die inhoudelijk wel wil, maar bang is dat het niet gaat lukken, kan rekenen op een gesprek met Movare en de GGD. “Als je wil, kan het altijd.”

Het schoolbestuur aan zet

Opvallend is waar het initiatief vandaan kwam. Niet bij de gemeente, maar bij het schoolbestuur zelf. Movare, met scholen in Heerlen, Kerkrade, Landgraaf en Brunssum, trok het samen met de universiteit op gang en doet het werk nog steeds samen met de GGD. Dat scheelt: het bestuur regelt de aanbesteding van de lunch voor al zijn scholen in één keer, bij één cateraar die werkt met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Scholen hoeven dat dus niet zelf uit te zoeken; het bestuur wil ze zoveel mogelijk ontzorgen.

Het betekent ook dat een bestuur het kan tegenhouden. Marlou ziet scholen die graag willen, maar van hun koepel nee te horen krijgen. “Dan houdt het op.” Andere besturen stappen juist in. In Maastricht begon MosaLira met een paar scholen en groeit het aantal nu zo hard dat ook daar moet worden aanbesteed. Ook die scholen begeleidt de GGD.

Geld van de gemeenschap

Onder alles ligt voor Marlou een belangrijk principe: wie met geld van de gemeenschap werkt, moet dat zo goed en eerlijk mogelijk inzetten. Daarom is ze kritisch op een boodschappenkaart voor ouders in plaats van een lunch op school. Of daar echt een lunch van wordt gekocht, is niet te controleren. En een school die geld krijgt voor een gezonde lunch en dan iets anders op tafel zet, vindt ze niet te verdedigen.

Ouders betalen in Zuid-Limburg daarom nooit “voor de lunch”, maar voor het overblijven, inclusief begeleid bewegen. Wie het echt niet kan betalen, kan altijd hulp krijgen, bijvoorbeeld van Stichting Leergeld. Geen enkel kind wordt uitgesloten.

Samen naar een gezonde generatie

Zuid-Limburg is geen Utrecht. Andere schoolbesturen, andere geldstromen, een andere rol voor de GGD. Maar de vragen zijn hetzelfde: hoe krijg je scholen en ouders mee, hoe houd je de kwaliteit hoog zonder mensen te verliezen, en hoe zet je elke euro goed in? Wat in tien jaar in Limburg is geleerd, hoeft niet elders helemaal opnieuw te worden uitgevonden. Daarom is het waardevol om elkaar op te zoeken.

Marlou kijkt intussen vooruit. Nu gaat er nog veel groente terug, omdat de begeleiders hun handen vol hebben. Haar droom is twee mensen in elke klas, zodat iemand met een schaal radijs en paprika kan rondgaan. “Proef eens, hoe smaakt het? En als een groepje jongens proeft, zeg ik tegen de meiden: kom op dames, die jongens doen het ook.”

Want daar is het haar uiteindelijk om te doen. “Het gaat mij niet om één perfecte lunch, maar om wat kinderen de rest van hun leven meenemen. Als over vijf jaar in heel Zuid-Limburg alle kinderen volkorenbrood eten, ben ik al een gelukkig mens.”

Achtergrond: De Gezonde Basisschool van de Toekomst

De Gezonde Basisschool van de Toekomst startte in 2015 in Parkstad als initiatief van Onderwijsstichting Movare, de Universiteit Maastricht, GGD Zuid-Limburg en kinderopvangorganisaties. Inmiddels werken meer dan veertig scholen in Limburg met de aanpak, en landelijk maken tachtig gemeenten er werk van. Kinderen krijgen op school een gezonde lunch en bewegen minimaal drie keer per week een uur extra.

Onderzoek van de Universiteit Maastricht (2015 tot 2019) liet een gezonder gewicht, een gezondere buikomvang en een gezonder voedingspatroon zien, en later ook betere leerprestaties, vooral bij rekenen. Het RIVM beoordeelt de aanpak als bewezen effectief. Sinds 2026 verzorgt JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) de landelijke uitrol. Waarom? Omdat het werkt. Dat is elke dag in de praktijk te zien: kinderen vinden de schooldag leuker en alle kinderen krijgen gelijke kansen. Op weg naar een gezonde generatie. Meer weten: degezondebasisschoolvandetoekomst.nl

Krachten bundelen om de stad te verbeteren

Harm — Wed, 07 Oct 2026 13:58:39 +0000

Ronald van Maldegem is voorzitter van Ondernemersfonds Utrecht, het fonds waarmee Utrechtse ondernemers en organisaties zelf geld bijeenbrengen en zelf bepalen waar het naartoe gaat. Hij begint aan zijn tweede termijn van vier jaar en wil het fonds vooral verbindender maken: tussen gebieden onderling, en tussen ondernemers en de stad. Over Hapkracht is hij enthousiast en helder tegelijk: hij kan verbinden, meedenken en het initiatief onder de aandacht brengen maar de keuze ligt bij de ondernemers in de gebieden zelf. “Ik bepaal niet wat er met het geld gebeurt. Dat doen de ondernemers.”

Een bijdrage leveren aan de stad

Van Maldegem is partner bij Claassen, Moolenbeek & Partners, waar hij ondernemers begeleidt bij fusies en overnames, organisatieadvies en interim-management. Daarvoor was hij vijf jaar directeur Particulieren en Private Banking bij Rabobank Utrecht. Hij is opvallend actief in de stad als voorzitter van het Utrechts Oranje Comité, bestuurslid van Stichting Joy for Students, penningmeester van Vrienden Museum Speelklok en penningmeester zaal bij SV Kampong Hockey. “Ik vind het belangrijk om een maatschappelijke bijdrage te kunnen leveren”, zegt hij. “En ik vind het mooi om terug te zien wat je kunt doen. Het brengt je steeds in een andere wereld en je leert er veel van.”

Dat hij bij het Ondernemersfonds terechtkwam, begon met een tip van zijn voorganger. Utrecht is zijn stad, en hij wil dat die stad er beter van wordt. Bij het fonds kon dat op een terrein waar hij nog niet eerder actief was: samen met ondernemers werken aan het vestigingsklimaat van Utrecht. Inmiddels is hij vier jaar voorzitter.

Wat hem aan dat samen doen zo bevalt, laat zich het best zien bij Kampong, waar hij elk jaar de blaashal mee opzet. Tachtig ouders, gemiddeld hoogopgeleid, krijgen instructie van iemand die zo’n hal beroepsmatig neerzet. “Iedereen vindt het fantastisch. Zeker als je de eerste keer meemaakt hoe zo’n hal wordt opgezet. Het zijn echt unieke verbindende momenten.” Het scheelt de club bovendien duizenden euro’s, want de kosten van tachtig man inhuren voor een dag opbouwen en later weer afbreken lopen hard op.

Datzelfde principe, samen iets voor elkaar krijgen wat je alleen niet redt, zit onder het Ondernemersfonds.

“Het is echt van, voor en door de ondernemers”

Hanging baskets zijn niet het hele verhaal

Het fonds ontstond in 2012 uit iets heel praktisch: gezamenlijke camerabeveiliging en gezamenlijke feestverlichting. Wie meebetaalde, zag dat de buren wel meeprofiteerden maar niet meebetaalden. Door de bijdrage aan de OZB te koppelen, betaalt nu iedereen mee en zijn die freeriders uitgesloten.

Politici hebben het over het Ondernemersfonds nog vaak over de hanging baskets, merkt Van Maldegem. Die zijn er ook nog steeds, en dat is maar goed ook. “Een mooie omgeving zorgt voor rust en veiligheid. Mensen komen er graag.” Een slecht onderhouden gebied vraagt volgens hem juist om problemen, omdat mensen zich daarnaar gaan gedragen. De hanging baskets lijken enkel gericht te zijn op het mooier maken van een gebied, maar hebben juist indirect een veel belangrijker effect: het verbetert het vestigingsklimaat.

Ondertussen is het fonds veel meer dan dat. Vraag je de gebieden wat zij belangrijk vinden, dan noemt bijna iedereen als eerste veiligheid. Daarna volgen personeel en mobiliteit. Precies bij die thema’s wringt het, want ze houden niet op bij de grens van een gebied. “Als je op het waterbed duwt, duw je hier en dan komt het daar weer omhoog. Als je dat niet collectief aanpakt, dan kom je er niet.”

Of het nu gaat om het gezamenlijk aanpakken van overlast in Lunetten of om beter vervoer in Leidsche Rijn, waar meerdere gebieden en bewoners hetzelfde vragen: het werkt pas als partijen elkaar aan tafel treffen. “Opeens gaan ze met elkaar werken aan de veiligheid. Is er veel meer onderling begrip, weten ze elkaar ook te vinden.”

Verbindingsofficier, geen lobbyist

Samenwerking over gebiedsgrenzen heen is dan ook zijn ambitie voor de komende vier jaar. Daar ging een periode van professionaliseren aan vooraf, en dat was ook nodig. Het fonds groeit mee met de WOZ-waarde en met het OZB-percentage en is daardoor de afgelopen jaren gegroeid.

De afgelopen periode ging dan ook vooral op aan zorgen dat ook de kleinere en minder actieve gebieden hun budget daadwerkelijk inzetten, verbreden naar nieuwe thema’s zoals duurzaamheid, en het fonds bekender maken om een groot draagvlak te creëren. Want lang niet iedereen weet dat hij meebetaalt en dus ook wat te zeggen heeft, zeker scholen en andere organisaties die zichzelf geen ondernemer noemen. “Wij vragen in gebieden waar het geld relatief eenzijdig wordt uitgegeven; zijn andere organisaties zoals sportverenigingen en culturele instellingen wel goed genoeg betrokken?”

Nu wil hij een stap verder. Het fonds heeft de infrastructuur en korte lijnen met ondernemers in de hele stad, en daarmee goed zicht op wat er speelt in winkelgebieden, op bedrijventerreinen en in kantorenparken. Dat maakt het fonds een logische gesprekspartner voor de gemeente, en een handige plek om ondernemers en beleidsmakers bij elkaar te brengen. “Wij zien het meer als een liaison. Een verbindingsofficier.”

Een lobbyorganisatie wordt het uitdrukkelijk niet. Namens alle 68 gebieden spreken zou een mandaat vragen dat het fonds niet heeft, en dat wil hij ook niet. Zijn kracht zit juist in het organiseren per thema, met wat hij een coalition of the willing noemt. “Zolang het thema wordt gesteund, kan ik het doorzetten.” Neem mobiliteit: als de gemeente daarover met Science Park praat en apart met Rijnsweerd, dan wordt het gehele plaatje mogelijk gemist en verliezen we effectiviteit.

Hij is er realistisch over. Het roept mogelijk weerstand op, weet hij: wat denkt die Van Maldegem wel, waar bemoeit hij zich mee. En een deel van de gebieden gaat hier vandaag nog niet in mee. “Ik ben niet naïef. Ik weet ook dat er gebieden zijn waar de betrokkenen op dit moment vooral bezig zijn met overleven. Dat is het mooie van onze structuur, elk gebied is uniek.”

Hoe Hapkracht in beeld kwam

Zijn betrokkenheid bij Hapkracht begon bij een bijeenkomst over kinderarmoede in de stad, waar het thema van kinderen die zonder eten op school zitten op tafel kwam.

Hij vindt het initiatief persoonlijk mooi, en juist daarom bewaakt hij de scheiding scherp. Wat het fonds kan bieden, zette hij vanaf het eerste gesprek helder neer. Het bestuur van het Ondernemersfonds gaat niet over de besteding, dat doen de trekkingsgebieden zelf. “Heel veel trekkingsgebieden hebben geld, maar ik niet.” Wat hij wel kan bieden is de infrastructuur, zodat meerdere gebieden samen kunnen meedoen via één factuur, plus continuïteit en de mogelijkheid om een initiatief onder de aandacht te brengen bij de gebieden.

Zo is het fonds ook ingericht: een aanvraag loopt altijd langs de trekkingsgerechtigde, het ondernemerscollectief dat het budget van een gebied beheert en die moet er zelf achter staan. Er is dus altijd een voortrekker uit het gebied zelf nodig, iemand die het verhaal bij de eigen achterban kan brengen. En dat verhaal is goed te maken, ziet hij: de werknemers van die bedrijven wonen in de stad en hun kinderen zitten op scholen waar dit speelt. “Dus daar zie je toch een beetje het indirect iets verder durven kijken dan je neus lang is.” Meldt een ander gebied zich met een even mooi initiatief, dan reageert hij precies hetzelfde.

En structureel meedoen kan wel degelijk, benadrukt hij. Trekkingsgebieden kunnen zelf besluiten zich voor bijvoorbeeld drie of vijf jaar aan een initiatief te verbinden.

Zoeken naar de gezamenlijkheid

In de politiek gaat het geregeld over de vraag van wie dat geld nu eigenlijk is. Van Maldegem legt dan graag uit hoe het werkt en dat het geld van de ondernemers is. De afgelopen maanden ging hij daarvoor veel fracties langs. Hij heeft daarbij oog voor de druk op de gemeentelijke budgetten, en wijst op wat beide kanten delen. “Volgens mij zou de gemeente dezelfde doelstelling moeten hebben. Dus waarom zoeken we niet juist naar de gezamenlijkheid, in plaats van dat we discussie hebben over het geld?” Kom gerust langs met een goed idee, zegt hij tegen partijen in de stad, dan kijken we samen of ondernemers er ook een belang bij hebben.

Hapkracht is voor hem daarvan een goed voorbeeld, omdat het een probleem is dat iedereen voelt: de scholen, de gemeentelijke instanties, de stad en ook de ondernemers zelf. Wat hij zou willen zien, laat hij wel weten. “Ondernemers in Utrecht hebben het mogelijk gemaakt dat er geen kinderen meer met honger op school zitten. Lijkt me fantastisch, daar zou ik ook helemaal achter staan.”

Waar het hem uiteindelijk om gaat, is simpel. “Ik geloof echt dat als je krachten bundelt om de stad te verbeteren, je niet alleen naar je eigen gebied moet kijken. Dat gaat breder dan dat.”

Achtergrond: zo werkt Ondernemersfonds Utrecht

Ondernemersfonds Utrecht is een onafhankelijke stichting. Sinds 1 januari 2012 brengen ondernemers, eigenaren en gebruikers van niet-woningen het geld zelf op, via een vaste opslag van 11,1 procent op de OZB voor niet-woningen. Iedereen die die belasting betaalt, draagt bij. Dat zijn dus niet alleen bedrijven en winkels, maar ook scholen, sportvelden, ziekenhuizen en de overheid zelf. Het is geen subsidie en geen gewone gemeentelijke heffing: de gemeente int het geld en draagt het over aan het fonds.

Dat geld blijft vervolgens in het gebied waar het is opgebracht. Utrecht is daarvoor verdeeld in 68 trekkingsgebieden: een bedrijventerrein, een winkelgebied, een kantorenpark of soms een hele stadswijk. Elk gebied heeft een eigen budget, het trekkingsrecht, volgens het principe dat je terugkrijgt wat je inlegt. Omdat de bijdrage aan de OZB is gekoppeld, betalen panden met een hogere WOZ-waarde meer, en telt ook de verhouding tussen woningen en niet-woningen in een gebied mee. De verdeelsleutel wordt jaarlijks opnieuw berekend,. Gebieden mogen hun middelen bundelen als dat meerwaarde heeft, en dat gebeurt ook regelmatig. Van Maldegem onderscheidt vier typen: retailgebieden, kantoorgebieden, bedrijventerreinen en gemengde gebieden. Die laatste zijn het meest uitdagend en juist daar ziet hij de mooiste voorbeelden ontstaan.

In elk gebied is een ondernemersvereniging, winkeliersvereniging of ander ondernemerscollectief de trekkingsgerechtigde. Zij beheren het budget en besluiten zelf waaraan het wordt uitgegeven. Iedereen mag een aanvraag indienen, ook wie niet bij zo’n vereniging is aangesloten, maar alleen ná afstemming met de trekkingsgerechtigde en met diens schriftelijke akkoord. Een project moet aantoonbaar draagvlak hebben, een collectief belang dienen en bijdragen aan het lokale vestigingsklimaat. Projecten die een ideologische, politieke of godsdienstige overtuiging propageren zijn uitgesloten en het fonds financiert geen zaken die eigenlijk een taak van de gemeente zijn.

Daarna volgt de toets. Het fondsmanagement, onder leiding van de fondsmanager, controleert de aanvraag; het bestuur kijkt als laatste of de besteding transparant is, bij het doel van het fonds past en geen gemeentelijke taak is. De doorlooptijd is maximaal twee tot drie weken. De gemeenteraad besluit alleen óf er een ondernemersfonds is. Over afzonderlijke projecten, bestedingen en prioriteiten gaat de raad niet.

Meer weten: ondernemersfondsutrecht.nl

Verhalenavond komt naar Utrecht: Utrechters vertellen over hun roots

Harm — Mon, 05 Oct 2026 18:24:49 +0000

Stichting Hapkracht en Bibliotheek Utrecht halen het Friese format op 20 november naar onze stad, met als thema Mijn Roots

Op vrijdag 20 november gaat Verhalenavond over de Friese grens naar Utrecht. Stichting Hapkracht en Bibliotheek Utrecht organiseren de eerste Utrechtse editie, tegelijk in Bibliotheek Neude en Bibliotheek Kanaleneiland. Van 19.00 tot 22.00 uur vertellen Utrechters er korte, persoonlijke verhalen, met na elk verhaal ruimte voor gesprek. Iedereen is welkom om te luisteren.

Van Fryslân naar Utrecht

Verhalenavond ontstond in Friesland als vervolg op 2018Verhalen, een openingsactiviteit van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa. Elke derde vrijdag van november vertellen daar ruim 200 mensen hun verhaal, van huiskamers tot musea en bibliotheken. Nu sluit ook Utrecht aan, op dezelfde avond en met hetzelfde thema. Het uitgangspunt: iedereen heeft een verhaal.

Mijn Roots

Iedereen heeft roots. Soms liggen ze waar je bent opgegroeid, soms zijn ze meeverhuisd, vertakt of op een nieuwe plek opnieuw gegroeid. Een dorp of straat, maar ook mensen, taal, gebruiken of herinneringen. Roots om trots op te zijn, of juist om je van los te maken. De Utrechtse vertellers delen verhalen over vertrekken en thuiskomen, over blijven en opnieuw beginnen, soms met eten of sport als rode draad. Samen laten ze zien hoe verschillend en tegelijk hoe verbonden Utrechters zijn.

Door en voor Utrechters

Bibliotheek Utrecht is allang meer dan een plek om boeken te lenen: het is een plek om te leren en elkaar te ontmoeten, met een programma dat Utrechters mee maken. In Kanaleneiland delen bewoners er al volop hun verhalen. Verhalenavond past daar precies bij.

Stichting Hapkracht zet zich in voor een gezonde lunch en voldoende beweging op school, zodat ieder Utrechts kind gezond en fijn kan opgroeien. Samen aan tafel, samen spelen: datzelfde gevoel zoekt Hapkracht op Verhalenavond. Want net als een goede maaltijd smaakt een verhaal het best als je het met elkaar deelt.

Vertel jij ook?

We zoeken nog Utrechters met een verhaal over hun roots. Ervaring is niet nodig: een persoonlijk verhaal, verteld zoals je het aan een ander zou vertellen, is precies goed. We organiseren een voorbereidingssessie die zorgt dat iedereen met vertrouwen het podium op stapt. Aanmelden tot 1 november via info@hapkracht.nl.

Praktisch

Wat: Verhalenavond Utrecht, eerste editie, thema Mijn Roots

Wanneer: vrijdag 20 november, 19.00 tot 22.00 uur

Waar: Bibliotheek Neude en Bibliotheek Kanaleneiland

Toegang: gratis, op inloop, reserveren niet nodig

Meer info: verhalenavond.nl

Gezond eten is geen armoedeverhaal

Harm — Mon, 14 Sep 2026 07:49:19 +0000

Matthijs Koopman kookte jarenlang in restaurants in binnen- en buitenland. Twee jaar geleden stond hij ineens drie keer per week in de keuken van een basisschool, en wat hij daar zag liet hem niet meer los. Inmiddels bouwt hij met Stichting Lunchwijs aan een landelijke beweging: een gezonde lunch voor ieder kind, op alle 6.100 basisscholen in Nederland. Niet omdat kinderen arm zijn, maar omdat ze gezond moeten eten. Want te weinig groente en de ongelijkheid van de broodtrommel zitten in alle lagen van de samenleving, niet alleen in de armere wijken. Zijn pleidooi: maak de school verantwoordelijk voor de lunch.

Van restaurantkeuken naar schoolkeuken

De aanleiding was praktisch: Matthijs wilde ook weleens overdag werken in plaats van altijd ’s avonds. Zo kwam hij op een vrije school, waar hij een schooljaar lang drie keer per week een gezonde lunch kookte. Al snel ontstond de gedachte dat het eigenlijk raar is dat dit in Nederland niet overal gebeurt. “Iedereen kreeg hetzelfde te eten. Het was voor iedereen, het was gezond, en de positieve effecten van gezond eten zag je daar dus echt live gebeuren.”

Tegelijk was hij thuis zelf met broodtrommels in de weer. Matthijs las het rapport waarin Deloitte een maatschappelijke kosten-batenanalyse losliet op precies deze vraag: wat kost het, en wat levert het op als alle kinderen in Nederland een gezonde lunch krijgen? Elke geïnvesteerde euro komt volgens dat onderzoek vijfvoudig terug, in lagere zorgkosten en productievere werknemers. “Dat zijn klinkende cijfers.”

Matthijs stapte naar Deloitte met een voorstel: laten we samen bedenken hoe dit van papier naar de praktijk komt. Uit de consultancysprints die ze samen deden kwamen twee dingen: een propositie voor wat Lunchwijs zou moeten zijn, en een organisatieblauwdruk. Femke Kroes, een van de consultants, besloot niet het gebruikelijke pad te lopen van een plan opleveren en weer vertrekken. Zij verliet Deloitte en richtte samen met Matthijs de stichting op, vorig jaar september. Inmiddels zijn ze met zeven mensen, onder wie drie “lunchwijzers” die het contact met de scholen onderhouden.

“De school verantwoordelijk maken voor de lunch en niet de ouder. Dat is de shift die we moeten maken”

Wat is een gezonde schoollunch

Lunchwijs is, net als Hapkracht, nadrukkelijk geen aanbieder. Lunchwijs verbindt scholen aan de juiste aanbieders van gezonde lunch en voedingseducatie, en loopt mee tot het staat. Daarmee kiest Lunchwijs voor een nauwere afbakening dan Hapkracht, dat in Utrecht werkt aan gezond lunchen, bewegen, voedseleducatie én ouderbetrokkenheid. “Allemaal niets ten nadele van bewegen, ontbijt en andere dingen. Onze focus ligt daar.”

Lunchwijs legt scholen een gevarieerd aanbod van lunchmogelijkheden voor: van kant-en-klare gezonde boterhammen voor iedereen tot een op school vers bereide warme maaltijd. Dat laatste vindt Matthijs zelf de beste oplossing, maar hij is er nuchter over. “Dat is ook best intensief. Daar moet je ruimte voor hebben, tijd voor vrijmaken, en kinderen moeten er ook aan toe zijn om ineens warm te gaan lunchen.”

Wat wel altijd geldt, is de definitie. Een lunch is pas een gezonde schoollunch als hij aan drie dingen voldoet. Er zit 100 tot 150 gram groente in, afhankelijk van hoe vaak per week de school de lunch aanbiedt, want kinderen in Nederland eten structureel te weinig groente. De hele klas doet mee, het liefst de hele school. En het moet kunnen voor negen euro per week, ongeveer drie dagen samen eten. “Je moet het gewoon ook voor dat budget kunnen doen.”

Dat “de hele klas doet mee” is geen detail, maar het hart van zijn verhaal. Een ouder die weigert en zijn kind iets meegeeft, mag dat wat hem betreft doen. Maar het kind heeft altijd het recht om aan te schuiven. Het gaat hem er niet om de ouder opzij te zetten, maar om de school erbij te halen. “Dat is waar het op neerkomt als je zegt dat het de verantwoordelijkheid van de school is. In de eindsituatie is het de verantwoordelijkheid van de school om voor alle kinderen op die school een lunch aan te bieden.”

Ook de manier van uitserveren telt mee. Uit één grote bak opscheppen in de klas maakt er een collectief moment van.

De gelijkmaker op tafel

Hier zit het punt waarop Matthijs het scherpst is. Het huidige programma Schoolmaaltijden, en alle initiatieven en gemeentelijke verdubbelaars die daarop aansluiten, maken van de gezonde schoollunch een armoedebestrijdingsinstrument. Mooi dat het er is, maar op termijn moet het een gezondheidsgedreven interventie worden die losstaat van armoede.

“Op scholen waar minder armoedeproblematiek is, is echt impact te maken met een gemeenschappelijke, collectieve, gezonde lunch. Ook daar eten kinderen veel te weinig groente. En ook daar wordt met z’n allen hetzelfde eten de gelijkmaker die sociale ongelijkheid terugdringt. Als je het altijd maar in die armoedehoek laat, ga je voorbij aan een aantal echte positieve effecten van een gezonde schoollunch.”

Zelf heeft hij er een beeld voor dat blijft hangen. “Ik noem de gezonde schoollunch ook wel het eetbare schooluniform.”

Scholen, geld, campagne en lobby

Lunchwijs richt zich op vier activiteiten. Scholen aansluiten is de eerste. De tweede is financiering, en dat is precies het werk dat basisschoolpersoneel er niet bij gaat doen. In Zeeland start Lunchwijs na de herfstvakantie met zes scholen in drie gemeenten, geen van alle deelnemer aan het programma Schoolmaaltijden. De directeuren wilden het graag, en Lunchwijs joeg een publiek-private samenwerking aan tussen de drie gemeenten, de provincie Zeeland en de lokale Rabobank. De scholen doen mee, Lunchwijs zelf ook. “We beginnen met 1 dag per week. Zo krijg je het dan toch van de grond.”

De derde activiteit is campagne. Maatschappelijk bewustzijn kweken, en het liefst een ouderbeweging op gang brengen die zegt: dit is gewoon iets wat je als school doet. Matthijs denkt daarbij aan iets in de richting van de Rookvrije Generatie. Een lobby van onderop.

De vierde is de politieke lobby, met als ultieme doel verankering in wetgeving. Maar beleidsbeïnvloeding speelt voor hem op alle niveaus daaronder: gemeentelijk valt er veel te regelen, provinciaal blijkt er meer mogelijk dan gedacht, en de schoolbesturen maken zelf ook beleid. Zeker nu de meerdere subsidiestromen (Schoolmaaltijden, Brugfunctionaris en School en Omgeving) na 2028 worden samengevoegd, worden de koepels belangrijk.

Politieke lef ziet hij in Nederland wel degelijk. De komst van het programma Schoolmaaltijden noemt hij een forse stap, zeker vergeleken met vijf jaar geleden. Om alle basisscholen te bedienen zijn honderden miljoenen euro’s per jaar nodig, dus er is nog een weg te gaan. Maar de discussie bestáát, en dat is nieuw.

Uit het Europese onderzoek dat Lunchwijs met Deloitte deed naar negen landen, springt voor hem Ierland eruit. Niet omdat het daar perfect is, maar juist omdat ze recent zijn begonnen en de politieke lef hadden om te zeggen: we gaan het gewoon regelen. “En dan is het de eerste jaren misschien even rommelig bij sommige scholen. Maar er wordt in elk geval wel gezond gegeten.” Van Finland, waar het al sinds 1948 vanzelfsprekend is, valt over die transitie weinig meer te leren. Van Frankrijk wel weer iets anders: daar is voedsel echt een hoofdonderwerp in het onderwijs.

De ouderbijdrage

Matthijs is realistisch: een ouderbijdrage zal onderdeel van de oplossing moeten worden, mogelijk inkomensafhankelijk. Ouders betalen nu immers ook niet nul voor de lunch van hun kinderen. Een gemiddelde broodtrommel kost ouders zo’n 1,70 euro per dag.

Vrijwillig werkt volgens hem niet. “Ik zou zeggen: breng iets in rekening. Daarmee koop je ook een beetje commitment.”

Een beweging die van niemand is

Waar Matthijs het meest van oplicht, is de samenwerking. “Wij kunnen dit niet in ons eentje. Het is een beweging die we vooruit proberen te duwen, en die is niet van mij of van iemand anders.” Wat hij in het veld ziet, is versnippering. Veel kleine initiatieven, vaak opgezet vanuit lunchaanbieders zelf, die allemaal hun eigen wiel aan het uitvinden zijn. Daar moet meer regie op komen, en dat is werk dat je samen doet. De samenwerking met Hapkracht is daarin een mooie stap.

Concreet werkt Lunchwijs aan een dashboard van alle scholen die met een gezonde lunch bezig zijn. Dat geeft inzicht in wie wat doet, en het laat zien welke stappen er nog te zetten zijn voordat elke school in Nederland een gezonde lunch aanbiedt.

Met Hapkracht zoekt Matthijs nadrukkelijk de verbinding. De ambitie is dezelfde en de rollen vullen elkaar aan. Hapkracht kent Utrecht, de wijken en de scholen, en werkt aan de brede aanpak van lunch, bewegen, voedseleducatie en ouderbetrokkenheid. Lunchwijs heeft mankracht en landelijke ervaring, en biedt die aan. “Als scholen behoefte hebben aan hulp bij het vinden van de juiste aanbieder, of aan iemand die meekijkt op een financieringsvraagstuk, dan hebben wij dat in huis. Dat stel ik graag, in combinatie met Hapkracht, ter beschikking.”

Ook in de lobby willen beide organisaties meer samen optrekken, gemeentelijk, provinciaal en landelijk. Het Utrechtse perspectief van Hapkracht en het landelijke perspectief van Lunchwijs versterken elkaar enorm. Wat in de stad werkt, is munitie voor Den Haag. Wat in Den Haag verschuift, maakt in de wijk het verschil.

En ondertussen begint het elke keer opnieuw bij één school die het aandurft. Het begon met één kok op één school. Het moet eindigen met een gezonde lunch op alle 6.100 scholen.

Zakelijk gestopt, maatschappelijk niet

Harm — Mon, 07 Sep 2026 15:25:05 +0000

Richard Kraan werkte zijn hele loopbaan bij PwC en nam daar op 1 juli afscheid als partner. Per 1 augustus is hij voorzitter van Stichting Hapkracht. Zijn opdracht voor de komende vier jaar: van dertien naar veertig scholen, en zorgen dat de lunches overeind blijven als de bekostiging verandert. Een gesprek over het Rabobank-model dat hem inspireerde, over een stad die haar trots lang niet durfde uit te spreken, en over de rol die Hapkracht volgens hem moet pakken.

Verknocht aan Utrecht

Geboren in Hoograven, daar op de lagere school, middelbare school in de stad op het Gregorius en het Bonifatius College. Na zijn dienstplicht begon hij bij de rechtsvoorganger van PwC in wat hij zelf een combi werkstudie noemt: “Één dag in de week naar school en vier dagen in de week werken. Eén werkgever, een leven lang. “Ik heb vroeger de post bezorgd in Utrecht, maar voor de rest is het één werkgever geweest.”

Zijn maatschappelijke betrokkenheid was er niet ineens. “Voor mij is die langzaamaan gekomen.” Het kantelpunt kwam toen hij in de periode 2005 tot en met 2010 leiding had over het Utrechtse kantoor. Hij had daarbij een duidelijk voorbeeld voor ogen. “De Rabobank stond echt midden in de samenleving. Met de sport, met de jeugd, met allerlei maatschappelijke programma’s. En daar hadden ze ook budget voor.”

Zakelijk was dat goed te verdedigen. Klanten zitten in dezelfde regio, en gemeenschappelijkheid geeft een band. Bovendien helpt het bij het aantrekken van jong talent. Maar doorvragen levert een kortere, persoonlijke reden op. “Utrecht zit in mijn hart. Mij hoef je niet uit te leggen waar Utrecht voor staat.” En, voegt hij toe, je wordt er zelf ook gelukkig van. Hij is, in zijn eigen woorden, echt verknocht aan Utrecht.

“Utrecht zit in mijn hart”

Trots op Utrecht

Want dat was precies wat er in zijn ogen schortte. “Utrecht was lange tijd, zeker voor de Tour, een stad die een beetje in zichzelf gekeerd was. Weinig exposure. Terwijl ik juist met die exposure bezig was. Dus de trots uitspreken voor die stad, dat ben ik vooral gaan doen.”

Toen het PwC-kantoor in 2007 verhuisde, greep hij dat moment aan om samen met CMS Derks Star Busman en de gemeente de vraag op tafel te leggen hoe Utrecht zichzelf beter op de kaart kon zetten. Daaruit kwam een onderzoek en een rapport met een titel die is blijven hangen: Utrecht zit op goud, maar moet het wel weten te verzilveren. De conclusie was scherp. De stad bezit enorme kwaliteiten, maar benut ze onvoldoende.

Die kwaliteiten zitten volgens hem allereerst in de manier van samenwerken. “De manier waarop wij partijen met elkaar weten te vinden. Dat heeft met schaalgrootte te maken, met cultuur, met elkaar helpen om je rol in te vullen.” Daar komt de economische positie bij: als motor van Nederland is Utrecht de meest verbindende economie met alle regio’s van het land. Plus de groei van de stad en het talent dat erop afkomt.

De Tour als vliegwiel

“Vanuit mijn rol binnen PwC werd ik betrokken bij allerlei maatschappelijke initiatieven in Utrecht.” Het begon met de ambitie om de Tour de France naar de stad te halen. PwC werd gevraagd als partner, en wat als sponsorschap begon groeide bij hem al snel uit tot een bestuurlijke rol. Na de Giro-finish in 2010 volgde in 2015 de Tourstart. Wat dat de stad opleverde, laat zich volgens hem niet in bezoekersaantallen vangen. “Vertrouwen. Het zelfvertrouwen, het durven uitspreken van de trots, het groot durven denken. Dat is echt beter geworden.”

Het een bracht het ander. Als voorzitter van Toerisme Utrecht speelde hij een sleutelrol in de fusie met de cultuurpromotie tot Utrecht Marketing. Hij werd mede-grondlegger van het Ondernemersfonds Utrecht, opgericht vanuit het idee dat ondernemers samen verantwoordelijkheid nemen voor wat ze samen nodig hebben. En bij FC Utrecht zat hij in het bestuur van de maatschappelijke tak. Wat als betrokkenheid vanuit het kantoor begon, werd zo een tweede loopbaan in de stad.

Overal koos hij dezelfde rol, die van challenging partner die vraagt wat er nog meer mogelijk is. Hoe het anders kan om aanwezig potentieel te benutten. “Heb je hier aan gedacht, heb je daar aan gedacht. Welke bijdrage kunnen we vanuit het netwerk leveren?” Al die jaren deed hij dat naast zijn werk. Sinds 1 juli niet meer. “Ik ben zakelijk gestopt bij PwC. Maatschappelijk gezien niet.”

8.000 kinderen

In januari 2024 sprak burgemeester Sharon Dijksma haar nieuwjaarstoespraak uit. In Utrecht groeien 8.000 kinderen in armoede op, zei ze. En de wijk waarin je wieg staat maakt wel degelijk uit voor de kansen die je krijgt. “Ik vind dat niet te verkroppen.”

Die woorden bleven hangen bij de Utrecht Development Board, waar Richard lid van is. Daar ontstond Hapkracht.

Hapkracht helpt een deel van dat vraagstuk op te lossen door zich in te zetten voor gezond eten en dagelijks bewegen voor kinderen in de Utrechtse aandachtswijken, voor wie dat nu niet vanzelfsprekend is. Bij de oprichting vorig jaar was al afgesproken dat mede-oprichter Trude Maas het eerste jaar voorzitter zou zijn en dat Richard het stokje zou overnemen zodra hij bij PwC zou stoppen. Dat is nu gebeurd. “Trude blijft betrokken in het bestuur en richt zich vooral op de lobby.”

Hij had ook kunnen kiezen voor een rustiger invulling van zijn tijd, en golfen en fietsen gaat hij ook zeker doen, maar deze opgave trok juist omdat hij ingewikkeld is. “Ik ben wel iemand die complexe dingen wil oppakken. Om misschien het onmogelijke toch mogelijk te maken.”

Alles tegelijk, niet los van elkaar

Het onmogelijke zit hem in de versnippering. “Als je kijkt naar welke interventies er nu gepleegd worden, dan is dat heel erg vanuit een bepaalde expertise. Vanuit gezondheid, armoede of onderwijs.” Terwijl het volgens hem over alle drie tegelijk gaat: onderwijs, armoede en gezondheid. Scholen hebben er zelf belang bij, omdat een goede lunch de schoolprestaties positief beïnvloedt. Gezinnen hebben vaak de middelen niet om een structurele lunch te regelen, dus is het ook armoede. En de kinderen krijgen nu onvoldoende gezonde voeding binnen en bewegen te weinig.

Juist daar krijgt hij energie van. “Op het eerste gezicht lijkt het onmogelijk om al die partijen bij elkaar te brengen. Maar dan word ik enthousiast, want we willen allemaal wel hetzelfde, namelijk dat onze kinderen gezond opgroeien.”

Hapkracht als regisseur

Over de rol van Hapkracht is hij helder. “Hapkracht is de regisseur om partijen bij elkaar te brengen en de discussie op de juiste manier te voeren. Dus kansgelijkheid/armoede, gezondheid en onderwijs samen. Hier zit de kracht en het begin van een oplossing. Hapkracht zal dit blijven aanmoedigen en de samenwerking helpen te realiseren”

Zijn eigen accent als voorzitter is het integrale denken. Geen extra taak voor de scholen, maar een argument. “Gezonde kinderen leren ook gewoon beter.”

Veertig scholen

Daaronder ligt een concreet vraagstuk: wie betaalt de lunch? Op dit moment vraagt elke school die ervoor in aanmerking komt zelf een bijdrage aan bij het Jeugdeducatiefonds, aangevuld met geld van de gemeente. De school regelt het dus zelf, en telkens opnieuw.

“Die financiering gaat vanuit de Rijksoverheid veranderen.” Waarschijnlijk in 2028 gaat het geld niet meer naar de school, maar naar het schoolbestuur waar die school onder valt, via een lump-sumregeling. Besturen krijgen daarmee meer zeggenschap over de besteding, maar ook meer verantwoordelijkheid. “Daar zullen we op moeten anticiperen, door in gesprek te gaan met die besturen over hoe we zorgen dat er voor die veertig scholen een structurele financiering komt.” Inclusief het bewegen, benadrukt hij. “Want als je het hebt over gezondheid, dan is het niet alleen het eten.”

Over vier jaar, aan het einde van zijn bestuurstermijn, moet dat staan. Van de huidige twaalf tot dertien scholen naar veertig. “Ik durf wel te zeggen dat we over vier jaar die veertig scholen hebben.” Dat lukt alleen publiek-privaat. “De gemeente lost het niet alleen op, het bedrijfsleven niet, het onderwijs niet. Je moet het met elkaar doen.”

Bijna twintig jaar geleden schreef hij mee aan de conclusie dat Utrecht op goud zit maar het niet weet te verzilveren. Dat goud is de manier waarop deze stad partijen bij elkaar krijgt. Het bewijs zien we straks terug op veertig scholen.

“Als we dit met elkaar voor die 8.000 kinderen weten te regelen, dan laten we als stad zien wat samenwerken oplevert.Daar mogen we straks trots op zijn.”

Stem op Hapkracht

Harm — Mon, 07 Sep 2026 09:59:41 +0000

Je hebt drie stemmen. Weet je al waar je tweede naartoe gaat?
Bij Rabo Club Support stem je natuurlijk op je eigen club. Of dit nu Artika, Desto, A.U.S.R. Orca, Handbal Domstad of Hockeyclub UNO is, ze verdienen jouw stem. Doen dus.

Maar je eigen club heeft maar één van je drie stemmen nodig. Geef je tweede stem dit jaar aan Hapkracht. Hapkracht zet zich in voor 8.000 kinderen op ruim 40 bassischolen in Utrecht voor wie gezond lunchen en voldoende beweging niet vanzelfsprekend is, terwijl elk kind dat nodig heeft om te leren en te groeien.

En het mooie is: die tweede stem kost je eigen club niets, terwijl je er wel een initiatief voor de hele stad mee steunt.

Stemmen op jouw favoriete club kan tot en met 29 september in de Rabo App. Heb je een rekening bij de Rabobank, dan mag je meestemmen. Ga naar de Rabo App, instellingen, lidmaatschap en dan stem nu bij Rabo ClubSupport 2026.

Stem op jouw club. Geef je tweede stem aan Hapkracht.

“Stem op jouw club. Geef je tweede stem aan Hapkracht”

De school als oefenplek voor het leven

Harm — Mon, 13 Jul 2026 09:12:54 +0000

De naam zegt het al. Al Amana betekent in het Arabisch ‘het toevertrouwde’: iets wat iemand jou in vertrouwen geeft. “Zo kijken wij naar de kinderen,” zegt Anass Chaoui, directeur van islamitische basisschool Al Amana in Overvecht. “Ouders vertrouwen ons hun kind toe. Dat is geen kwestie van inleveren en zeggen: los het maar op. Het blijft hún kind. We doen het samen.” In een paar jaar groeide Al Amana uit tot een volle, bruisende school met hoge ambities. De gezonde lunch en het bewegen spelen daarin een grotere rol dan je op het eerste gezicht zou denken.

De enige islamitische school in de wijk

Al Amana is een jonge school, maar groeit hard. Op dit moment zitten er ongeveer200 kinderen op school, verdeeld over achtgroepen tot en met groep 6. Komend schooljaar komen er drie groepen bij, en gefaseerd groeit de school door naar zestien klassen. Daarmee biedt Al Amana straks plek aan zo’n 400 kinderen in Overvecht. “We zijn een startende basisschool die meteen hoge ambities heeft, en die ook waarmaakt,” zegt Anass. Een nieuw gebouw is in zicht, want de huidige plek loopt vol. “Over twee jaar zitten we hier krap. We zijn heel goed in contact met de gemeente over een nieuwe locatie.”

De aantrekkingskracht reikt ver buiten Overvecht. Naast kinderen uit de eigen wijk komen er ook leerlingen uit Maartensdijk, Maarssen, Zuilen, Leidsche Rijn en zelfs uit Hilversum en Culemborg. “Die ouders kiezen heel bewust voor wat wij aan islamitisch onderwijs bieden,” vertelt Anass. Zelf is hij geboren in 1993 en zeven jaar docent Nederlands geweest in het voortgezet onderwijs. Die achtergrond klinkt door in alles wat hij over de school vertelt.

“Ieder kind voelt zich hier gezien”

Het onderscheidende zit volgens Anass niet in de ambitie zelf. “Elke school streeft naar goed onderwijs. Maar voor ons is het echt cruciaal dat ieder kind zich gezien voelt,” zegt hij. “We behandelen ieder kind in de basis als gelijke en willen voor elk individu zorgen. Op alle vlakken: mentaal, lichamelijk en als het gaat om identiteitsvorming.”

Juist dat laatste maakt volgens hem het verschil. “Kinderen kunnen vanuit hun eigen identiteit groeien en leren, vanuit een begrepen ik. Dat merken we echt in de praktijk. Ouders vertellen ons keer op keer dat hun kind zich hier thuis voelt.” Tegelijk wil de school de kinderen klaarstomen voor de samenleving. “Een trotse ‘ik’ is veel sterker dan een ‘ik’ waar je je voor schaamt. Met behoud van hun eigen religieuze identiteit leren we kinderen hoe ze positief kunnen bijdragen aan deze maatschappij. Ze zijn gewoon Nederlandse burgers. Respect, goed met elkaar omgaan, in gesprek blijven als er iets is: dat zijn de belangrijkste waarden, en die zijn voor ons vanuit onze identiteit al vanzelfsprekend.”

“Een trotse ‘ik’ is veel sterker dan een ‘ik’ waar je je voor schaamt”

Van hagelslag naar veggie spread

Vorig jaar startte Al Amana met de gezonde lunch, met steun van de gemeentelijke subsidie. Het effect zag Anass meteen. “Veel kinderen aten thuis nauwelijks gevarieerd. Het was bijna altijd een boterham met chocoladepasta of hagelslag. Nu kiezen ze hele andere dingen. Een veggie spread, gezonde varianten van beleg. En je merkt dat ze er veel meer plezier in hebben om te eten.”

De aanpak verschilt per leeftijd. De groepen 1 tot en met 3 krijgen voorgesmeerde boterhammen, vanaf groep 4 is er een buffet. “Elke week is er een menu en kunnen kinderen kiezen uit verschillende soorten beleg. We zien gewoon dat ze er energieker van worden.” Daar bovenop verzorgt de school het fruitmoment. “In principe hoeven de kinderen bij ons niets meer van huis mee te nemen. Dat horen we ook terug van ouders, die vinden dat fijn. Niet iedereen heeft het even breed.”

Een oefenplek voor het leven

Voor Anass is de lunch veel meer dan eten. “Wij zien onszelf als een oefenplek, een kleine maatschappij. Kinderen kunnen hier alle vaardigheden oefenen die ze later nodig hebben.” Aan het buffet pakken kinderen zelf hun dienblad, kiezen wat ze willen, ruimen netjes op en gooien geen eten weg. “Dat stukje verantwoordelijkheid krijgen ze er gewoon bij.”

Een mooi voorbeeld is de appelstroop. “Negentig procent van de kinderen had het nog nooit gegeten. Na twee weken wilden ze alleen nog maar appelstroop,” vertelt Anass. “Kinderen vroegen er thuis om.’’ Inmiddels staat de appelstroop alweer van het menu af. De aanbieder haalde het eruit omdat het niet gezond genoeg is en hierdoor niet past in de Schijf van Vijf. De zoektocht naar een nieuwe smaakmaker is dus weer geopend. Met datzelfde idee organiseert de school uitstapjes, zoals een high tea voor groep 4 in een restaurant, gekoppeld aan opdrachten over hoe je je daar gedraagt. “Sommige kinderen komen nergens. Dan zien ze zo’n plek gewoon nooit. Wij willen ze die ervaring wel meegeven.”

We hebben elkaar nodig

Educatief partnerschap is bij Al Amana geen bijzaak, maar de basis. De term staat voor een gelijkwaardige samenwerking tussen school, ouders en leerling, waarbij alle drie eigenaar zijn van het leertraject. “Het staat overal in ons schoolplan en onze schoolgids. Zonder educatief partnerschap kunnen we niet samenwerken,” zegt Anass. Tegelijk durft hij grenzen te stellen. “We betrekken ouders heel veel, maar we durven ook nee te zeggen. Wij nemen als school de lead. We stemmen graag goed af, maar het moet voor ons werkbaar blijven.”

Dat partnerschap gaat vaak verder dan voeding alleen. Als oud-docent Nederlands zet Anass zwaar in op technisch lezen. “ Ouders oefenen thuis mee, en de school houdt vinger aan de pols. “We kunnen zelfs zien hoe laat er thuis geoefend is. Als een kind van zes om elf uur ’s avonds nog zit te lezen, dan spreken we ouders daarop aan. We hebben elkaar gewoon nodig.”

De rust om die keuzes te maken haalt hij uit een vaste overtuiging. “Een islamitische geleerde zei ooit: mensen tevredenstellen is een doel dat je nooit zult bereiken. Dat klopt, en die lat wordt ook steeds hoger. Wij geloven als moslim dat we Allah tevreden willen stellen. Daar zit voor ons de stabiliteit. Als ik Allah tevreden wil stellen, dan moet ik de rechten van mensen nakomen. Doe ik dat niet, dan doe ik hen onrecht aan. Die overtuiging geeft mij een stabiele basis, ook in mijn werk naar ouders toe.”

Slim en eerlijk organiseren

De boodschappenkaart van het Rode Kruis sloeg hij bewust af. “Dan moeten ouders zelf gegevens invullen en een beroep doen. Sommige kinderen vallen dan net buiten de boot. Wij willen niemand buitensluiten, dus we vragen het voor de hele school aan.” Wat de school aanvraagt, wordt ook volledig besteed.

Kritisch is hij op de manier waarop de markt eromheen werkt. “Je ziet allerlei partijen opkomen. Er zit gewoon een verdienmodel in.” Toen hij een specificatie opvroeg, schrok hij. “Van lunchbedrag gaat een aanzienlijk deel naar personeel. Terwijl ik hier moeders heb rondlopen die precies hetzelfde doen, voor een vrijwilligersvergoeding.”

Ook de inzet van pleinsport kan slimmer. Zijn pleidooi: regel het collectief. “Laat dit bijvoorbeeld door de brede school regelen, kies een paar partners en spreek een eerlijk tarief af.”

De kracht zit in de wijk

De oplossing voor de gezonde lunch zoekt Anass dicht bij huis: zoveel mogelijk vanuit de wijk en met vrijwilligers. Het idee om ouders zelf voor hun kinderen te laten koken, spreekt hem aan, want dat maakt de lunch betaalbaarder én beter. Ook voor de inkoop ziet hij winst. “Koop lokaal in, bij groothandels in de buurt. Dan wordt de wijk er zelf ook beter van.” De basis daarvoor is er al: de ouderparticipatie is hoog. “Gisteren liepen hier vijftig vrijwilligers rond voor een ander evenement.”

Het grootste knelpunt is de ruimte. “De meeste scholen in Nederland hebben geen geschikte keuken. Het mooiste is om het op school te koken, maar dan heb je wel een goede, hygiënische ruimte nodig.” Lukt dat niet, dan ziet hij kansen in een centrale plek in de wijk, bijvoorbeeld een wijkcentrum. “Dat heeft nog een voordeel: je brengt ouders van verschillende scholen en culturen met elkaar in contact.” Niet voor niets onderzoekt Al Amana zelf de stap naar familieschool. “We zien gewoon: zonder die ouders krijg je het niet voor elkaar. Je hebt elkaar nodig.”

Naar een stabiele school

Gevraagd naar zijn diepste ambitie houdt Anass het bewust nuchter. “Ik wil een stabiele school. Stabiel in kwaliteit, in huisvesting en in wat we de kinderen kunnen bieden.” Ook droomt hij van een integraal kindcentrum, waarin zorg zoals logopedie, voorschoolse educatie en het basisonderwijs het liefst in één pand samenkomen, met een doorlopende lijn tot en met het voortgezet onderwijs dat vanuit dezelfde koepel naar Overvecht komt. “Onze ambitie is eigenlijk onderwijs van nul tot achttien.”

Wat al die plannen verbindt, is de overtuiging waarmee het gesprek begon. “Wij hebben als school een enorme taak en verantwoordelijkheid. Een kind dat aan ons is toevertrouwd, dat geef je het beste mee dat je kunt. De lunch, het bewegen, de aandacht: het hoort er allemaal bij.”

Niet alleen de Messi’s, maar élk kind in beweging

Harm — Sun, 05 Jul 2026 18:29:04 +0000

Maandenlang stonden de Utrechtse sportvelden op woensdagmiddag vol. Half juni viel het laatste fluitsignaal van het Utrechtse schoolvoetbal, waar bijna 6.500 kinderen aan meededen. Een groot evenement, en voor Patrick van der Zalm van SportUtrecht toch maar het topje van de ijsberg. Want bewegen draait voor hem om veel meer dan één toernooi of één club. Hij houdt zich het hele jaar bezig met één opgave: kinderen in de wijk aan het bewegen krijgen, en houden. En dat lukt alleen als je oog hebt voor de hele omgeving van een kind: de school, het plein en de wijk. Als projectleider schoolvoetbal, buurtsportcoach én procesbegeleider van het Utrechts Beweegprogramma doet Patrick dat vanuit drie rollen tegelijk. “Geen week en geen dag is voor mij hetzelfde.”

Het mooiste mogen kinderen zelf kiezen

De cijfers zijn indrukwekkend: 100 scholen, 623 teams, 27 toernooien door de hele stad, een paar meer dan het jaar ervoor. Toch zit het bijzondere voor Patrick niet in de aantallen, maar in iets kleiners. Op het schoolplein of op een andere plek in de wijk komen kinderen vaak niet uit zichzelf. “Die worden er vaak naartoe gestuurd, door hun professional of door hun ouders. Maar schoolvoetbal mogen ze echt zelf opgeven. Dat vinden ze allemaal leuk om te doen.” En dat zie je terug op de dag zelf: alleen maar kinderen die er plezier in hebben.

Hapkracht was dit jaar voor het eerst supporter van het Schoolvoetbaltoernooi. Elke speler kreeg een kaartje met de tekst ‘Goed gespeeld’, om te geven aan een teamgenoot die de mooiste pass speelde of altijd vrolijk bleef. Het idee bleef niet onopgemerkt: een voetbalvereniging gaf aan de complimentenkaartjes ook bij de eigen jeugd te willen gebruiken. Het winnende fairplay-team kreeg er een Hapkracht-voetbal bij, om door te spelen op het schoolplein.

Fairplay loopt als een rode draad door de schoolvoetbaltoernooien in Utrecht. Scholen krijgen vooraf een bingokaart met een fairplay-opdracht en de folder van code 030, de gedragscode die SportUtrecht een jaar eerder lanceerde en die inmiddels bij alle voetbalclubs in de stad aan de muur hangt. Het stedelijk toernooi om de finales bestaat nog, maar werd kleiner. Het zwaartepunt ligt in de wijk, waar het vooral om plezier draait.

Toch ligt zijn grootste voldoening niet in de omvang van het evenement. “Heel veel mensen krijgen energie van een schoolvoetbal met bijna 6.500 kinderen. Maar ik krijg uiteindelijk nog meer energie als ik misschien zes kinderen laat bewegen die door alle drempels en negatieve ervaringen de sportclub niet weten te vinden.” Niet het grote evenement, maar die paar kinderen in de wijk, daar gaat het hem om.

“Als een kind in de pauze van stilstaan naar bewegen gaat, win je zo een half uur per dag”

De schakel tussen onderwijs en sport

Naast het schoolvoetbal is Patrick buurtsportcoach, “de schakel tussen onderwijs en sport”. Hij werkt in Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern, qua inwoners bijna een halve stad op zich en nog altijd groeiend. Met vier buurtsportcoaches, de jeugdwerkers van DOCK en de jongerenwerkers van Jongerenwerk Utrecht (JOU) werken zij nauw samen met onderwijspartners om de jeugd te bereiken, én te ondersteunen bij het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten.

Als buurtsportcoach bedient hij scholen, gekozen op basis van de jaarlijkse schoolweging: scholen waar relatief weinig kinderen sporten. Het werk begint met luisteren. Een nulmeting brengt in kaart hoe kinderen naar school komen, of ze al sporten en wat ze zouden willen. Op basis daarvan maakt hij samen met de school een plan: een inloopuur voor ouders met vragen over clubs of subsidies, of tussen- en naschools aanbod zoals streetsports en een sportmix, waar kinderen vrijblijvend kennismaken met steeds andere sporten. Het doel is steeds hetzelfde: kinderen naar een vaste plek in de wijk brengen.

“Wij zijn niet het eindstation,” zegt hij. Daarbij kijkt hij verder dan de grote, makkelijk vindbare clubs. Juist de kleine aanbieders zoeken leden en zijn lastiger te vinden, van een lokale vechtsport tot frisbeeclub, die hij regelmatig een clinic laat geven. Een sportclubadviseur houdt bij welke sportclubs (verenigingen en anders georganiseerde sportaanbieders) plek hebben en welke een wachtlijst, zodat hij gericht kan doorverwijzen.

En lukt die stap niet, dan vallen kinderen niet buiten de boot. “Dan kunnen ze gewoon bij ons blijven meekomen.” Sommige kinderen blijven van groep 5 tot en met 8 meedraaien, drie of vier jaar lang, terwijl Patrick samen met de ouders aan de drempels werkt. “Wij hopen in een jaar of twee, drie, vier wel te bereiken dat we die drempels kunnen wegnemen.”

De winst zit op het schoolplein

Met het Utrechts Beweegprogramma helpt SportUtrecht scholen om meer beweging in de schooldag te krijgen, met als doel dat ieder kind minimaal een uur per dag beweegt. De pauze is daarbij de grootste kans. “Als een kind in dat drie kwartier buiten van stilstaan naar bewegen gaat, win je zo een half uur per dag.”

Patrick komt er als procesbegeleider, niet als sportcoach. En dat is een wezenlijk verschil. “Je begint altijd met heel veel energie. Maar uiteindelijk ben ik een procesbegeleider. Ik ga het team opleiden en begeleiden, en zij moeten het zelf uitvoeren.” Binnen een jaar moet het zonder hem doorlopen, en dat valt of staat met draagvlak. “Op het moment dat er te weinig draagvlak voor is, merk je dat zodra ik een stap terugneem, het bewegen ook minder wordt.” Daarom start hij met een beweegteam, niet alleen de vakdocent maar ook een leerkracht uit de onder-, midden- en bovenbouw. Een nulmeting en een eindmeting laten zien hoe het team ervoor staat, en na een jaar komt hij terug om te checken of het beklijft.

Op het plein ziet hij vaak hetzelfde. “Vaak wordt er alleen maar gekeken naar de Messi’s en Ronaldo’s, de druktemakers bij het voetbal. Terwijl er ook heel veel kinderen zijn die niet per se tegen elkaar willen sporten, maar wel graag willen bewegen, in hun eentje touwtjespringen of op stelten lopen. Alleen wordt daar weinig naar omgekeken.” Dat is geen onwil. Bij tientallen kinderen tegelijk op het plein lopen er maar een handvol leerkrachten rond, op het drukste moment van de dag.

Daarom kiest hij liever voor kleine partijtjes dan voor tien tegen tien. “Vijf tegen vijf, en snel doordraaien. Meer beweegmomenten, meer balcontacten, meer succesbelevingen. In plaats van tien tegen tien en dan maar één keer de bal aanraken.” Ieder kind een eigen plekje op het plein. Het levert rust op, minder conflicten en kinderen die daarna beter geconcentreerd in de les zitten. En hij doet het mét de school, niet ervoor, zodat het blijft draaien als hij weg is.

Samen met Hapkracht

Zo komt de cirkel met Hapkracht rond. Met het schoolvoetbal brengt Patrick duizenden kinderen in beweging, met het Beweegprogramma bereikt hij élk kind op het plein, en als buurtsportcoach helpt hij juist wie de drempel het hoogst vindt. Precies waar Hapkracht voor gaat: dagelijks bewegen en gezond eten voor kinderen voor wie dat niet vanzelfsprekend is. SportUtrecht is daarbij vanaf het begin partner. Dezelfde wijken, dezelfde kinderen, hetzelfde idee

Preventie begint bij sport en bewegen op school en in de wijk

Harm — Tue, 30 Jun 2026 15:56:45 +0000

In april steunden wij de oproep van de UtrechtDB aan de raad van Gemeente Utrecht om gezondheidspreventie onder de Utrechtse jeugd te prioriteren. Hapkracht stond daar vierkant achter. De allereerste aanbeveling van die oproep was glashelder: zie af van bezuinigingen op sport en bewegen. Bezuinigen doe je niet op gezondheid.

Inmiddels ligt het coalitieakkoord “Voor uuu” op tafel. De coalitie kiest helder voor preventie, voor het verkleinen van gezondheidsverschillen en voor ongelijk investeren voor gelijke kansen. Een heel hoofdstuk draagt zelfs de titel “Een stad van preventie”. Wij herkennen die ambitie. Sterker nog, wij werken er elke dag aan. Hapkracht zet zich in voor 8.000 kinderen op ruim 40 bassischolen in Utrecht voor wie gezond lunchen en voldoende beweging niet vanzelfsprekend is, terwijl elk kind dat nodig heeft om te leren en te groeien. Het akkoord noemt die lijn met waardering, via Gezond Gewicht op School en de gratis schoollunches. Daar zijn we oprecht blij mee.

In hetzelfde akkoord gaat er fors minder geld naar SportUtrecht. De coalitie schaalt de inzet op sport- en beweegstimulering en de ondersteuning van sportaanbieders af. In de praktijk raakt dat precies de mensen die het verschil maken in de wijk: de buurtsportcoaches op het schoolplein, op de sportveldjes in de wijk en de sportclubadviseurs die verenigingen overeind houden.

Voor ons is SportUtrecht geen abstracte uitvoeringsorganisatie. Het is een kernpartner van Hapkracht. De buurtsportcoaches vormen een sterke basis voor bewegen op school en in de wijk. Zonder die basis wordt het voor Hapkracht, en voor veel andere initiatieven, nog veel moeilijker om kinderen structureel in beweging te krijgen. Juist in de wijken waar de sportdeelname laag is en de gezondheidsverschillen het grootst zijn.

Hier wringt het. Het akkoord zet sport en bewegen zelf neer als preventie, als manier om zorgkosten te verlagen en eenzaamheid te voorkomen. Wie die ambitie serieus neemt, bezuinigt niet zo enorm op het instrument dat preventie in de wijk waarmaakt.

Onze oproep is eenvoudig. Houd vast aan de mooie ambitie van preventie en gelijke kansen, en bescherm daarbij wat al bewezen werkt. Bewegen en sporten in de wijk is geen sluitpost. Het is het fundament.

Het bestuur van Stichting Hapkracht,

Trude Maas-de Brouwer
Niek De Wit
Richard Kraan
Len Tibben

Foto: Marco van Reeuwijk

De vleugels van Utrecht hebben voeten nodig

Harm — Wed, 24 Jun 2026 08:49:45 +0000

Cor Jansen overziet Utrecht als weinig anderen, en hij is uitgesproken over wat de stad sterk maakt. Jansen is directeur-bestuurder van Utrecht & Partners, onderwijskundige van huis uit en al jaren een vertrouwd gezicht in de stad: als communicatiedirecteur bij onder meer de Universiteit Utrecht, als aanjager van de grote wielerrondes via Business Peloton Utrecht, en als sportbestuurder die bij Zwaluwen Utrecht 1911 een omnivereniging opbouwde. Vanuit Utrecht & Partners helpt hij de stad balanceren tussen haar internationale ambitie en de dagelijkse werkelijkheid in de wijken. In dat balanceren ziet hij voor Hapkracht een hoofdrol: niet als los schoollunchproject, maar als een instrument om de gezonde stad ook echt waar te maken voor ieder kind. “Ik vind iets als Hapkracht honderd procent passen bij de Utrechtse stijl”, zegt hij. Hij legt uit waarom dat raakt aan het DNA van Utrecht, waarom het een opgave is van de hele stad en niet van het onderwijs alleen, en hoe je het concreet groter maakt, van de bestuurstafel tot een podium bij FC Utrecht.

Delen is vermenigvuldigen

Voor Jansen begint alles bij het verhaal van de stad zelf. Hij grijpt graag terug op Sint Maarten, de patroonheilige die zijn mantel deelde. “Geven in plaats van nemen, wij in plaats van ik, samen in plaats van alleen”, vat hij het samen. Dat is wat hem betreft geen folklore, maar iets dat in het karakter van Utrecht zit. Een handelsstad waar de ontmoeting altijd centraal stond, waar nooit één geloof of één groep volledig dominant werd, en waar mensen samen iets opbouwden. “Om te weten waar je naartoe gaat, moet je weten waar je vandaan komt”, zegt hij.

Diezelfde gedachte legt hij over het onderwijs. Utrecht is wat hem betreft de onderwijsstad van Nederland, misschien wel van Europa. Hij onderbouwt het met de schaal: rond de 140.000 lerenden van basisschool tot universiteit, zo’n 25.000 mensen die in de sector werken, en landelijke spelers als de PO-Raad, VO-raad, de onderwijsvakbond AOb en SURF die hier zijn gevestigd. “Delen is vermenigvuldigen”, zegt hij. Kennis en kansen worden groter als je ze met elkaar deelt.

Vanuit die overtuiging droomt hij hardop van een World Education Forum in Utrecht in 2029, als tegenhanger van het economische forum in Davos. Een podium waar onderwijs centraal staat, met de erkenning die het wereldwijd verdient: als bepalende factor voor de vorming van mensen en voor hun kansen in de samenleving. En een plek waar de moeilijke vragen niet worden weggepoetst, van kansenongelijkheid en systeemfouten tot de randvoorwaarden die goed onderwijs in de weg staan. In dat verhaal past Hapkracht precies. Dat de burgemeester Stichting Hapkracht noemde in haar toespraak tijdens de Stadsdag op 2 juni, is voor hem veelzeggend: het laat zien dat het tegengaan van armoede en gezond opgroeien hier als gedeelde opgave wordt gevoeld.

“Kloppend hart van een gezonde samenleving, en tegelijk kinderen die opgroeien in gezinnen met schulden en zonder lunch naar school gaan? Dat vind ik niet te rijmen met elkaar”

Een gezonde stad kan niet wegkijken

Dat samenbrengen is voor Jansen een echt credo. Utrecht profileert zich internationaal met Heart of Health, als een van de meest competitieve en gezonde regio’s van Europa. Dat zijn de vleugels van de stad. “Maar vleugels zonder voeten, dan kom je los van je werkelijkheid”, zegt hij. Het is precies de opdracht die hij voor Utrecht & Partners ziet: het internationale gezicht van de stad verbinden met de sociale werkelijkheid eronder.

Want die werkelijkheid is in Utrecht scherp zichtbaar. In wijken als Kanaleneiland en Overvecht zijn de verschillen groot, ook binnen die wijken zelf. Daar wringt het volgens Jansen: “Kloppend hart van een gezonde samenleving, en tegelijk kinderen die opgroeien in gezinnen met schulden en zonder lunch naar school gaan? Dat vind ik niet te rijmen met elkaar.” Bezoekers die zich van harte welkom voelen zijn belangrijk, zegt hij, maar nog belangrijker vindt hij trotse bewoners. En bewoners worden niet trots van economisch succes alleen, maar van hoe een stad omgaat met schulden, taalachterstand en inclusie. Hoe het DNA van de stad kortom zich vertaalt in actie.

Daarom is het belangrijk initiatieven als Hapkracht een concreet podium te geven binnen het grotere verhaal van de stad. En dat podium bestaat al: in de Heart of Health Lounge bij FC Utrecht bouwt Utrecht & Partners samen met partners als de ROM, de gemeente en de provincie per seizoen zeventien inhoudelijke verhalen. Het is precies de plek waar ondernemers en maatschappelijke initiatieven aan elkaar worden gekoppeld, en waar het verhaal van Hapkracht thuishoort. Voor wie Hapkracht al een warm hart toedraagt, is dat een open uitnodiging om aan te haken. Waarom bedrijven zouden meedoen? Jansen draait het om. Geloofwaardigheid, om te beginnen. Maar ook eigenbelang: talent vasthouden en ontwikkelen, op elk niveau, houdt de regio sterk. Niets doen is voor hem geen optie: “Ik vind dat we moeten acteren”, zegt hij.

De school is meer dan een gebouw

Als er ergens een plek is waar je die beweging kunt maken, dan is het op school. Jansen ziet onderwijs als een soort marktplaats en ontmoetingsplek, waar je maatschappelijke kansen beter benut, ongelijkheid bestrijdt en verschillende groepen mensen met elkaar in contact brengt. Maar dan moet de school meer zijn dan een gebouw dat van acht tot twee open is.

De gezamenlijke lunch is voor hem veel meer dan een eetmoment. Samen aan tafel zitten verbindt mensen, creëert kansen om elkaar beter te leren kennen en draagt bij aan sociale en maatschappelijke ontwikkeling. Het biedt een rustpunt in de dag, een moment waarop je samen iets doet en tegelijkertijd belangrijke sociale vaardigheden oefent. Denk bijvoorbeeld aan wachten tot iedereen zijn eten heeft voordat je begint. “Veel mensen eten niet meer samen”, merkt hij op. Volgens hem staat zo’n gezamenlijke lunch het leren niet in de weg; juist het tegenovergestelde is waar. “Investeren in taal is ongelooflijk belangrijk”, zegt hij, “maar je kunt mensen ook enthousiast maken voor taal door tijdens het eten dingen te doen.” De lunch wordt daarmee een natuurlijke omgeving waarin ontmoeting, taalontwikkeling en maatschappelijke vorming samenkomen. Kortom: “Het is geen reden om het niet te doen.” Niet voor niets ondersteunt Utrecht & Partners maatschappelijke partners zoals Taal Doet Meer in hun campagnes tegen taalachterstand.

Want niet ieder kind beweegt zich vanzelf in die wereld van kansen en ontmoeting. Jansen put daarbij uit jaren ervaring in het onderwijs. Bij de universiteit liet hij hoogleraren op de fiets naar scholen in de wijken gaan, zodat kinderen voor wie de universiteit ver weg stond toch ervoeren dat zo’n wereld haalbaar is. Kinderen moeten leren zich erin te bewegen, en dat lukt alleen als wij die wereld en het onderwijs dichter bij elkaar brengen, en daar vroeger mee beginnen. Het draait om communities bouwen, met ouders, leerlingen en school samen.

De stad is van ons allemaal

Diezelfde logica ziet Jansen in de sport. Bij Zwaluwen Utrecht 1911, achter de Jaarbeurs, bouwde hij bewust een diverse omnivereniging op, met een diversiteit aan sporten, voor jongens én meisjes, met een familiair karakter en een uitgesproken maatschappelijke opdracht: kinderen die niet bij elkaar op school zitten en ouders die elkaar verder nergens treffen, met elkaar in contact brengen.

Sport is voor hem dan ook nooit alleen winnen. Als voorzitter zag hij jonge voetballers met grote profdromen, en zijn boodschap, die hij zelf ook ooit had gekregen, was steevast dezelfde: je gaat vast een mooie amateurcarrière hebben, maar haal vooral je diploma. Jaren later kwam hij sommigen van hen weer tegen, inmiddels als afgestudeerd jurist. Dat is voor hem de echte winst van sport: niet de cup, maar het kind dat verder komt. Zulk talent opbouwen overstijgt de stadsgrenzen, benadrukt hij, en vraagt om samenwerking met de regiogemeenten.

Het verklaart ook waarom hij een icoon als de Domtoren inzet voor wie er anders nooit zou komen. Hij ontdekte dat veel kinderen uit Overvecht, Kanaleneiland en Hoograven hun eigen wijk vrijwel nooit uitkomen, laat staan dat ze het icoon van hun stad van binnen zien. “De stad is van ons allemaal”, zegt hij, en daar handelt hij naar: met schoolklassen in de toren, maar ook door er het inwerken van nieuwe raadsleden en de start van coalitieonderhandelingen te laten plaatsvinden, zodat iedereen zich verbindt met de wortels van de stad.

Door alles heen drijft Jansen de stap van praten naar doen. “Ik zie Hapkracht als een instrument om niet alleen het gesprek erover te hebben, maar ook in de realiteit te acteren”, zegt hij. Uiteindelijk komt het voor hem neer op één opdracht, die hij teruglegt bij de hele stad: Utrecht beter doorgeven dan je het aantrof. Niet met dikke beleidsnota’s, maar door samen te delen, te geven en te doen. Hapkracht is daarin geen bijzaak, maar precies het soort initiatief waarmee de stad haar eigen verhaal waarmaakt. “Als het ergens moet groeien, dan is het hier. Vanuit het DNA van de stad.”

Foto: Lotte Stierhout